30% natuur – 100% beter leven
Het West-Vlaamse groene middenveld komt in actie tegen het voornemen van de Vlaamse Regering om aankoop van natuur in agrarisch gebied te stoppen.
West-Vlaamse natuurorganisaties trekken aan de alarmbel:
30% natuur in West-Vlaanderen: Waarom onze ‘nijvere provincie’ dringend nood heeft aan groene basisinfrastructuur
West-Vlaanderen staat al decennialang bekend als een ijverige regio van hardwerkende ondernemers en landbouwers. Maar die economische focus eist zijn tol: de natuur kreeg in het West-Vlaamse landschap nooit een volwaardige rol toebedeeld. “Vandaag dreigt het weinige groen dat er nog is, definitief op slot te gaan”, zo geeft het verzamelde groene middenveld in West-Vlaanderen aan. “Als de Vlaamse Regering haar zin krijgt met het voorstel-decreet ‘vrijwaring landbouwgrond’, zoals het nu voorligt, wordt grondig natuurherstel buiten formele natuurbestemmingen zo goed als onmogelijk gemaakt.”. De verenigde Natuurpunt-verenigingen van West-Vlaanderen eisen, samen met de West-Vlaamse Milieufederatie, een radicale koerswijziging: 30% van de West-Vlaamse bodem voor robuuste natuur. “Natuur is geen luxe, het is basisinfrastructuur”.
De erfenis van een oude kaart
West-Vlaanderen wordt geroemd om haar polders, de kust en heuvelachtige landschappen. Maar achter die mooie horizon schuilt volgens de natuurverenigingen een historische scheefgroei. “Bijna vijftig jaar geleden, tijdens het opmaken van de gewestplannen, kregen tal van natte graslanden en beekvalleien overhaast het etiket ‘landbouwgebied’. Ook waar de grond daar eigenlijk te nat voor was.”, geven ze aan in een open brief aan de Vlaamse Regering. “Vandaag bepalen die verouderde kaarten nog steeds waar het water en de natuur hun gang mogen gaan, waardoor West-Vlaanderen historisch zwaar is benadeeld ten opzichte van andere provincies.”, zo luidt het.
Het nieuwe voorstel van de Vlaamse Regering om aankopen voor natuurherstel buiten formele groene zones op het gewestplan te blokkeren, is voor de verenigingen de aanleiding om de alarmbel te luiden. Dit voorstel zou deze week op de agenda van de Vlaamse Regering staan.
“We moeten durven inzien dat West-Vlaanderen meer is dan een economische motor waar elke vierkante meter rendabel moet zijn voor productie,” stelt Bertjan Olivier van de West-Vlaamse Milieufederatie. “Het huidige regeringsvoorstel betonneert een historische scheefgroei. Het is hoog tijd om ons kaduke landschap te herstellen. Natuur en water moeten opnieuw hun natuurlijke rol kunnen opnemen. Dat is geen aanval op de landbouw of economie -het gaat immers over 10% strikt beschermde en 20% landschapsnatuur- maar een garantie voor de leefbaarheid van de hele provincie. Het wordt dringend tijd dat we beseffen dat onze natuurlijke omgeving de voorwaarde is voor een veerkrachtige landbouw en dus ook de langetermijnzekerheid voor de landbouwer en de economie.”, besluit hij.
Elke druppel vasthouden
Die ruimte is cruciaal, want West-Vlaanderen kampt steeds vaker met de extremen van het klimaat: droogte en wateroverlast wisselen elkaar in snel tempo af. Robuuste natuurgebieden werken voor de coalitie als een spons: water vasthouden tijdens droge periodes en bufferen het bij hevige neerslag. Zonder die natuurlijke buffers komt onze drinkwatervoorziening acuut in het gedrang en blijft de IJzervallei kwetsbaar voor overstromingen.
“Proper en betaalbaar drinkwater is allang geen vanzelfsprekendheid meer in onze regio,” waarschuwt Jori Degrande van Natuurpunt De Bron, de regionale koepelvereniging in de Westhoek die eerder ook actie voor proper drinkwater voerde. “Als we de drinkwatergebieden niet rigoureus gaan beschermen en uitbreiden, stevenen we af op grote tekorten. Natuurherstel in onze beekvalleien is de goedkoopste filter- en opslagmethode die er bestaat. Gronden die we vandaag strategisch aankopen, vormen ook een permanente garantie op drinkwater voor de komende generaties.”, volgens Degrande.
Verkoeling in een versteende regio
Niet alleen het platteland heeft volgens de West-Vlaamse coalitie ruimte nodig; de nood is minstens zo hoog in de West-Vlaamse steden en dorpskernen, zo geeft Kristina Naeyaert van Natuur.koepel Zuid-West-Vlaanderen mee.
“In deze versteende en dichtbevolkte regio is natuur geen esthetische luxe of een hobby, het is een kwestie van volksgezondheid,” legt Naeyaert uit. “Groene structuren rond scholen en woonkernen beschermen onze kinderen en bieden actieve verkoeling tijdens hete zomers. Kijk naar provinciedomeinen zoals De Gavers of Bergelen: die trekken jaarlijks honderdduizenden bezoekers. Het bewijst hoe hard de West-Vlaming snakt naar toegankelijke, robuuste en verkoelende natuur in een steeds meer versteende omgeving. En dat er grote nood aan uitbreiding is, willen we onze steden en de inwoners gezond houden”
De bosarmoede doorbreken
Naast wateroverlast en hitte kampt West-Vlaanderen – en dan met name het centrale deel van de provincie – met een acute bosarmoede. “Om planten en dieren een kans te geven om te overleven, moeten versnipperde groengebieden dringend groter worden en met elkaar worden verbonden.”, zo geeft Jeroen Naert van Natuurpunt De Torenvalk aan. “In het bosarme midden van onze provincie moeten we grootschalig durven ontwerpen,” pleit hij. “We mogen niet tevreden zijn met kleine, geïsoleerde plukjes groen die nooit nog de kans krijgen om aaneengesloten te worden. Onze prioriteit moet liggen bij het effectief verbinden van bosgebieden vanuit het Brugse tot in Tielt , en het versterken van de assen tussen Lichtervelde, Roeselare en Kortrijk. Alleen door robuuste groene structuren te creëren, kunnen we de biodiversiteit duurzaam herstellen en mensen ruimte geven om te ademen.”, zo besluit Naert.
Een politieke keuze
“De eis van 30% natuur is dan ook geen utopisch einddoel”, zo geeft de coalitie in haar open brief aan, “maar een concrete overlevingsstrategie voor de provincie. Meer natuur betekent betere bescherming tegen klimaatverandering, gezondere lucht, kansen voor groen toerisme en een leefbaar platteland.”.
De natuurverenigingen richten zich daarom rechtstreeks tot de beleidsmakers in Brussel: “Bekijk natuurherstel in West-Vlaanderen niet langer als een knellende beperking, maar als een kans. Hou de deur open voor strategische aankopen. Geef zo de Leie en de Schelde opnieuw de ruimte, en versterk Heuvelland en de Ieperboog.”.
“30% natuur staat gelijk aan 100% beter leven. Dat is geen onmogelijkheid, het is een dringende politieke keuze voor de toekomst van elke West-Vlaming.”, sluiten ze af.
Lees hier de open brief van De verenigde Natuurpunt-verenigingen van West-Vlaanderen en de West-Vlaamse Milieufederatie